Mang tri thức phục vụ khách hàng
Mang tri thức phục vụ khách hàng
Thời gian gần đây, VietValues thường xuyên nhận được câu hỏi từ khách hàng như:
Doanh nghiệp của tôi có bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính không?
Đã có kế toán rồi thì có cần kiểm toán nữa không
Hoặc khi nào phải thuê đơn vị kiểm toán độc lập?
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp vẫn đang nhầm lẫn giữa kế toán và kiểm toán, dẫn đến việc chỉ quan tâm khi ngân hàng yêu cầu báo cáo tài chính đã kiểm toán để xét duyệt khoản vay, hoặc khi đối tác, nhà đầu tư yêu cầu hồ sơ kiểm toán trong quá trình hợp tác. Lúc đó, việc chuẩn bị thường khá gấp gáp và có thể ảnh hưởng đến tiến độ cũng như cơ hội kinh doanh.
Chính vì vậy, trong bài viết này, VietValues sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ kiểm toán báo cáo tài chính là gì, những trường hợp nào bắt buộc phải thực hiện theo quy định, cũng như vì sao ngay cả doanh nghiệp không thuộc diện bắt buộc vẫn nên cân nhắc kiểm toán để nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro.
Nhóm bắt buộc theo quy định hiện hành
Theo Nghị định 17/2012/NĐ-CP được bổ sung bởi Nghị định 90/2025/NĐ-CP, các doanh nghiệp sau đây bắt buộc phải kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm.
Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI): bất kể tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài là bao nhiêu, nghĩa vụ kiểm toán vẫn phát sinh.
Tổ chức tín dụng, bao gồm ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng phi ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
Tổ chức tài chính, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.
Công ty đại chúng, tổ chức phát hành và tổ chức kinh doanh chứng khoán.
Doanh nghiệp có vốn góp của Nhà nước và các dự án sử dụng vốn nhà nước theo quy định của Chính phủ.
Mở Rộng Đối Tượng Doanh Nghiệp Phải Kiểm Toán Từ năm 2026
Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý mà nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn chưa thực sự quan tâm. Theo quy định mới, từ năm tài chính 2026, doanh nghiệp được xác định là doanh nghiệp quy mô lớn và đáp ứng ít nhất 2 trong 3 tiêu chí theo quy định, căn cứ trên báo cáo tài chính năm 2025, sẽ thuộc diện bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính.
So với trước đây, phạm vi doanh nghiệp phải kiểm toán đã được mở rộng, không chỉ giới hạn ở doanh nghiệp FDI, công ty đại chúng hay tổ chức tài chính. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều doanh nghiệp tư nhân trong nước có quy mô lớn cũng sẽ phải thực hiện kiểm toán hằng năm.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang tăng trưởng nhanh về doanh thu, tổng tài sản hoặc quy mô lao động, đây là thời điểm nên rà soát các tiêu chí pháp lý để xác định mình có thuộc diện kiểm toán bắt buộc từ năm 2026 hay không. Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp chủ động về hồ sơ, nhân sự và kế hoạch tài chính, thay vì xử lý gấp khi đến kỳ lập báo cáo.
Nhiều doanh nghiệp cho rằng chỉ khi pháp luật yêu cầu mới cần kiểm toán báo cáo tài chính. Tuy nhiên trên thực tế, không ít doanh nghiệp chủ động thực hiện kiểm toán hằng năm vì những lợi ích thiết thực trong quá trình hoạt động và phát triển.
Tăng độ tin cậy khi làm việc với ngân hàng và đối tác
Khi doanh nghiệp vay vốn, mở rộng hạn mức tín dụng hoặc tìm kiếm nhà đầu tư, báo cáo tài chính đã được kiểm toán thường là một trong những hồ sơ được yêu cầu.
Báo cáo có ý kiến của kiểm toán viên độc lập giúp các bên đánh giá chính xác hơn tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó tăng mức độ tin cậy và rút ngắn thời gian thẩm định.
Phát hiện sớm sai sót và hạn chế rủi ro
Trong quá trình kiểm toán, kiểm toán viên sẽ rà soát các khoản mục trọng yếu trên báo cáo tài chính và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ.
Nhờ đó, doanh nghiệp có thể phát hiện những sai sót trong hạch toán, ghi nhận doanh thu hoặc chi phí, cũng như những rủi ro tiềm ẩn trước khi ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh hoặc phát sinh tranh chấp với cơ quan quản lý.
Chủ động chuẩn bị cho các kế hoạch phát triển
Nếu doanh nghiệp có kế hoạch gọi vốn, sáp nhập, chuyển nhượng, niêm yết hoặc mở rộng hợp tác với đối tác nước ngoài, báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần như là tài liệu không thể thiếu.
Việc thực hiện kiểm toán ngay từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng lịch sử báo cáo minh bạch, thuận lợi hơn khi phát sinh nhu cầu huy động vốn hoặc mở rộng hoạt động trong tương lai.
Hạn chót nộp báo cáo tài chính năm 2026 là ngày 31/03/2027. Với các doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc kiểm toán, hồ sơ nộp cho cơ quan thuế, cơ quan thống kê và cơ quan đăng ký kinh doanh phải đính kèm báo cáo kiểm toán.
Không có báo cáo kiểm toán, hồ sơ được xem là chưa hoàn chỉnh.
Ngoài việc bị xử phạt hành chính, doanh nghiệp không kiểm toán đúng hạn còn đối mặt với rủi ro thực tế hơn: mất uy tín với đối tác, bị ngân hàng từ chối hoặc trì hoãn hồ sơ vay vốn và không có cơ sở để giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu làm rõ số liệu.
Từ ngày 01/01/2026, theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, "Bảng cân đối kế toán" chính thức được thay thế bằng "Báo cáo tình hình tài chính". Thay đổi này không chỉ là đổi tên mà biểu mẫu và nội dung trình bày cũng được điều chỉnh theo quy định mới.
Doanh nghiệp cần cập nhật hệ thống kế toán và làm việc với đơn vị kiểm toán để đảm bảo báo cáo năm 2026 được lập đúng mẫu mới trước khi bước vào quy trình kiểm toán.
Một cuộc kiểm toán diễn ra suôn sẻ hay kéo dài, tốn kém phụ thuộc rất nhiều vào mức độ chuẩn bị của doanh nghiệp.
Hệ thống sổ sách cần được hoàn thiện và đối chiếu trước khi kiểm toán viên vào. Các khoản công nợ, tồn kho và tài sản cố định cần được kiểm đếm, xác nhận thực tế.
Hợp đồng, hóa đơn và chứng từ liên quan đến các giao dịch lớn cần được tập hợp đầy đủ. Kế toán cần chuẩn bị sẵn các thuyết minh về chính sách kế toán áp dụng và các ước tính kế toán quan trọng.Doanh nghiệp chuẩn bị kỹ thì kiểm toán nhanh, chi phí thấp và ít phát sinh vấn đề.
Ngược lại, hồ sơ lộn xộn sẽ kéo dài thời gian và tăng nguy cơ nhận ý kiến kiểm toán ngoại trừ, điều không ai muốn khi trình báo cáo cho ngân hàng hay đối tác.
Kiểm toán báo cáo tài chính không phải gánh nặng thêm vào cuối năm. Với doanh nghiệp FDI và các đơn vị thuộc diện bắt buộc, đây là nghĩa vụ pháp lý không thể bỏ qua.
Với doanh nghiệp trong nước, đây là công cụ bảo vệ chính chủ doanh nghiệp và tạo nền tảng để phát triển lên tầm cao hơn.
Câu hỏi không phải là có cần kiểm toán không mà là doanh nghiệp của tôi đang ở đâu và cần chuẩn bị gì ngay bây giờ.
Nếu bạn chưa chắc chắn về nghĩa vụ kiểm toán của mình hoặc cần hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, đội ngũ của chúng tôi sẵn sàng đánh giá cụ thể cho từng trường hợp.
CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN CHUẨN VIỆT (VIETVALUES)
Địa chỉ: 33 Phan Văn Khỏe, Phường Chợ Lớn, TP.HCM
Hotline: 0919 696 168
Website: www.vietvalues.com
Email: admin@vietvalues.com
ZALO OA: https://zalo.me/1205575301328198469
